|
Onlangs werd in Alkmaar de restauratie van het bekende ‘Huis met de kogel’ afgerond. Hoewel tijdens het beleg van 1573 een Spaanse kanonskogel insloeg, bleef het pand verder ongedeerd. De kogel prijkt nog steeds in de houten gevel, ooit een verantwoord schot pal onder het overstek. Het pand kon ‘fors gesausd en dik in monumentgroene- en mosterdgele verf’ weer jaren mee, meldde een plaatselijke krant.
‘Monumentengroen’ roept meteen associaties op met het beroemde ‘grachtengroen’ waarvan iedereen schijnt te weten wat ermee wordt bedoeld. Over een ding zijn we het onder monumentenzorgers wel eens: schilderwerk is een wezenlijk belang binnen de erfgoedzorg. In dit dossier Schilderwerk wordt u uitgebreid geïnformeerd over een aantal relevante aspecten in deze kleurige wereld. Kleurig, dat wel, want achter grachtengroen en monumentengroen blijkt een hele wereld schuil te gaan. We betreden da het domein van kleuronderzoekers en restauratieschilders. Bij kleuronderzoek blijken zich achter de bestaande kleuren vaak talrijke andere kleurlagen te bevinden. Wilt u reageren op het dossier? Dat kan via
Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken
Artikelen uit Tijdschrift MONUMENTEN
Het juninummer van MONUMENTEN besteedt aandacht aan zowel exterieur- als interieurschilderwerk.
Het gaat om de volgende bijdragen:
- Verstilde mozaïeken en uitbundige schilderingen, door Anne van Bakel, jaargang 31 – juni 2010
Het witte en sobere uiterlijk van de Cenakelkerk op de Heilig Land Stichting (HLS) staat in sterk contrast tot het opvallend kleurrijke interieur. De kunstenaar Piet Gerrits die kunstwerken in veel verschillende technieken heeft uitgevoerd, bracht in kerk en pastorie zowel mozaïeken als schilderingen aan. Deze twee kunstuitingen doen niet alleen in hun uitvoering on-Nederlands aan maar zijn bovendien in hun uitdrukking elkaars tegengestelde. Zowel de gebouwen als de decoratie ervan worden dit jaar gerestaureerd. - Het schilderen van een monument is een specialisme, door Boonstoppel Verf, jaargang 31 – juni 2010
Schilderen is een nauwkeurige en arbeidsintensieve bezigheid. Een monument vertegenwoordigt een hoge historisch en financiële waarde. Maar welk verfsysteem is nu het meest geschikt? Hoe lang gaat een verfsysteem mee en welke rol speelt kleur?
- De Villa van Serenus – een reconstructie door Dorothea Schulz, jaargang 31 – juni 2010
We zullen steeds vaker geconfronteerd worden met de vraag hoe we om moeten gaan met originelen die zo fragiel en kwetsbaar zijn dat ze niet meer aan het publiek getoond kunnen worden. De Romeinse Villa van Serenus in Dachla (Egypte) is daarvan een goed voorbeeld. Het antwoord is daar een reconstructie op ware grootte. - Het roze is weer 250 jaar oud – Regentenkamer Het Dolhuys gerestaureerd door Theo van Oeffelt, jaargang 31 – juni 2010
Lange tijd was de Regentenkamer van Het Dolhuys in Haarlem groen. Niemand wist beter. Tot onderzoek uitwees, dat al het houtwerk oorspronkelijk in verschillende kleuren roze was geschilderd. Kleuren die volledig pasten bij de behangschilderingen van Jan Augustini. - Een werkveld, twee beroepen door Thijs Laeven, jaargang 31 – juni 2010
Wie doet wat? Dat is bij restauratieschilderwerk niet altijd evident. Op initiatief van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) vindt er daarom overleg plaats tussen de twee betrokken beroepsgroepen, de restauratieschilders en de kleuronderzoekers/restauratoren. Samen zoeken zij naar meer duidelijkheid in wanneer welke beroepsgroep de andere beroepsgroep inschakelt. Het gezamenlijke doel: het verhogen van kwaliteit en verdere professionalisering. - Tinten van Tilburg – De historische kleurwaaier van de stadskern van Tilburg door Jennemie Stoelhorst, jaargang 31 – juni 2010
Op initiatief van de gemeente Tilburg is in 2007 uitvoering onderzoek gedaan naar het historisch kleurgebruik in de stadskern van Tilburg. Het onderzoek werd uitgevoerd door architect Kees Rouw en Akzo Nobel/Sikkens (beiden ook betrokken bij het project Dordtse Kleuren. Ook in eerder verschenen nummers van MONUMENTEN was er aandacht voor schilderwerk:
- Kamers met kleur door Johan de Haan, jaargang 30 – september 2009
Wie op zoek gaat naar een stijlvol Bed and Breakfast of een charmant, liefst monumentaal hotel, komt ze al snel tegen: kamers met een kleuraanduiding. Een half uurtje op internet volstaat: de gele, blauwe en rode kamers komen in tientallen voorbij. In het buitenland doet men overigens niet onder voor ons onder. Met name in Frankrijk lijkt de ‘chambre jaune’ of gele kamer in zijn algemeenheid borg te staan voor een aangenaam, nostalgisch getint verblijf in een landelijke setting. In voor het publiek opengestelde kastelen of landhuizen is het al net zo: de bezoeker komt altijd wel een ‘gekleurde’ kamer tegen tijdens zijn rondgang. - Kleurrijk Noord-Holland – Drie restauraties van Vereniging Hendrick de Keyser door Niek Smit, jaargang 30 – september 2009
Vereniging Hendrick de Keyser heeft in de loop der jaren veel ervaring opgedaan in de interessante maar vaak ook weerbarstige wereld van historisch kleurgebruik. In opdracht van de Vereniging wordt bij de meeste interieurrestauraties kleuronderzoek gedaan. Ook heeft de Vereniging een beleid ontwikkeld waar structureel bij gevelonderhoud gekeken wordt naar de historische kleurstelling. Soms leidt dit tot opvallende aanpassingen in een dorpsgezicht of interieur, dat lang niet meer zo historisch bleek te zijn als algemeen werd aangenomen. Een verslag van drie restauraties in Noord-Holland. - Kleurhistorisch Platform door Albert Reintsma, jaargang 26 – september 2005
Op donderdagmiddag 21 april werd bij de Rijksdienst voor de Monumentenzorg in Zeist het eerste ‘kleurhistorisch platform’ gehouden. Onder leiding van Mariël Polman (kleurdeskundige bij de afdeling instandhouding van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg) kwamen vele deskundigen (restauratoren, schilders, onderzoekers, interieurspecialisten, bouwhistorici) op het gebied van kleur bijeen om elkaar te leren kennen en elkaars kwaliteiten, achtergronden en specialiteiten te ontdekken. - Cineacje p(r)ikken door Mariël Polman en Matthijs de Keijzer, jaargang 26 – september 2005
In 1934 werd door de architect Jan Duiker (1890-1935) in de Regulierbreestraat te Amsterdam de Cineac gerealiseerd. De Cineac, de CINEma ACtuel, werd in het begin van de jaren dertig als nieuwe vorm van dienstverspreiding ontwikkeld. Naast andere spreidingsmiddelen als krant, tijdschrift, dorpsomroeper en radio werd nu ook de film als nieuwsmedium gebruikt. Omdat ze mogelijk een concurrent van de pers zou gaan worden, werd de Cineac door de pers geëxploiteerd. Het gebouw werd zakelijk ingericht op snelle informatie, kort verblijf en grote doorstroming. Door de populariteit van de televisie vanaf de jaren zestig werd de Cineac als nieuwsverspreider uitgeschakeld. De gebouwen werden daarna tot gewone bioscoop verbouwd en eindigde als ‘riksbioscoop’. De Cineac-Handelsblad in Amsterdam heeft sterk onder deze verandering geleden. - De restauratieschilder (in serie Vakmanschap), jaargang 25 – december 2004
Wat een restauratieschilder is, lijkt voor velen eenvoudig te beantwoorden. Dat is iemand die oude gebouwen schildert. Zó simpel ligt het echter niet. Het beroep van restauratieschilder is een creatief en ambachtelijk specialisme dat steeds belangrijker wordt. De restauratieschilder staat centraal met betrekking tot de afwerking van de bouwkundige onderdelen. - Schilderingen in interieurs (ca. 1600-1940) door Richard Harmanni, jaargang 25 – juli/augustus 2004
Het decoratieschilderen staat weer volop in de belangstelling. In veel historische gebouwen worden decoratieve schilderingen hersteld. Er zijn steeds meer ateliers die zich op het restaureren van dergelijke schilderingen gaan toeleggen. Ook in eigentijdse gebouwen ziet men met enige regelmaat ‘nieuwe’ decoratieschilderwerken toegepast. - Sober kleurpalet geeft rust en warmte (onderdeel van Katern Zonnestraal) door Mariël Polman, jaargang 25 – april 2004
Zonnestraal is een topmonument van het Nieuwe Bouwen en symbool van de arbeidersbeweging. Licht, lucht en ruimte waren even belangrijk als collectiviteit en privacy. Deze aspecten komen subtiel terug in het kleurgebruik. - Kleur op gevelstenen door Onno Boers, jaargang 24 – december 2003
In het oktobernummer 2001 van Monumenten betoogt de auteur Wim Timp in zijn artikel ‘Gevelstenen kleuren?’ dat het gebruik om gevelstenen te polychromeren oneigenlijk is en pas sinds 1938 een gebruik zou zijn geworden. In het navolgende artikel wordt aangetoond, dat het kleuren van gevelstenen en andere bouwonderdelen al een langere traditie heeft. - Schoon schilderwerk door Linda L. Koopmans, jaargang 24 – november 2003
Wie de H. Nicolaaskerk in Helvoirt binnenkomt, zal zeker een paar keer met de ogen knipperen. De kerk is van binnen prachtig! Werkelijk geen stukje muur is onbeschilderd. Ik ben in deze kerk voor een reportage over de toepassing van een nieuw schoonmaakproduct voor muur- en gewelfschilderingen, dat na een succesvol proefproject nu voor het eerst officieel in Nederland wordt gebruikt. Maar nu ik om mee heen sta te kijken, begrijp ik dat dit verhaal niet alleen over het schoonmaken kan gaan. - Voorgevel Deventer stadhuis staat er weer gekleurd op door Eric Kolen, jaargang 24 – maart 2003
Een tijd lang domineerden steigers het aanzicht van het Grote Kerkhof van Deventer. De gevel van het stadhuis was hard aan een grondige opknapbeurt toe. Nu is niets zo moeilijk als het element smaak; immers, zoveel zielen, zoveel smaken. Toch mag gesteld worden dat de renovatie tenslotte heeft geleid tot een stralende presentatie van een voorgevel die er in ieder geval eigenzinnig gekleurd bijstaat. Het verhaal van een kleurrijke renovatie waarbij verschillende disciplines nauw betrokken werden bij de advisering. - Van loodwit tot tonzwart [Dordtse Kleuren] – Naar een historisch geïnspireerd kleurenpalet voor de stad Dordrecht door Kees Rouw, jaargang 23 – september 2002
De kleur van de stad, wat is dat eigenlijk? Voor de een is dat het heldere groen van de kastanjebomen, voor de ander zijn het de lichtreclames en de auto’s. Maar, zeker zo beeldbepalend zijn de kleuren van gebouwen en bruggen. Een lezingenavond eind augustus 1993 van De Stad – een stichting die zich inzet voor de kwaliteit van de architectuur en de openbare ruimte in Hollands oudste stad Dordrecht – vormde de aanleiding voor een onderzoek naar ‘de kleur van Dordrecht’, naar de kleuren op monumentale gebouwen. Drie leden van De Stad, de architecten Hendrik Groeneweg en Kees Rouw en oud-aannemer Jan Stada, ruimhartig bijgestaan door Akzo Nobel Coatings en de Sikkens Foundation (die al eerder in meerdere steden in Europa dit soort onderzoek hadden verricht) en door medewerkers van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg, voerden de afgelopen jaren dit bijzondere onderzoek uit en kwamen met een selectie van historisch geïnspireerde Dordtse Kleuren. - Gevelstenen kleuren? door Wim Timp, jaargang 22 – oktober 2001
We heten een volk van schilders te zijn. Misschien komt daar de vanzelfsprekendheid uit voort waarmee we gevelstenen van kleuren voorzien. Toch is die vanzelfsprekendheid niet terecht. Er is een aantal redenen om niet te kleuren. Die redenen leg ik U voor. Natuurlijk met de hoop U te kunnen winnen voor het standpunt: Kleuren? Liever niet! - Van achter het behang door Dolf van Weezel Errens, jaargang 22 – september 2001
Soms gaat er in een woning een fraai interieur, of onderdelen daarvan, schuil zonder daar zelf weet van te hebben. Zo blijkt bijvoorbeeld achter een oud stucplafond een mooi beschilderde balklaag te zitten of komen er achter het behang interessante voorstellingen in het zicht. Van de ene op de andere dag woon je in een uniek historisch interieur. - Schilderingen Amsterdamse St. Nicolaaskerk gerestaureerd, jaargang 21 – december 2000
Hij was een kinder- en armenvriend. Beschermheilige van de maagden, brandweerlieden, vissers en kooplui. Hier, en in het hele land, alsook in het buurland Duitsland, is ‘Sinterklaas’, de ‘heilige Nicolaas’, sinds jaar en dag zeer populair. Het is dan ook niet vreemd, dat de Amsterdammers de in het jaar 286 in het tegenwoordige Turkije geboren bisschop van Myra tot hun beschermheilige hebben uitverkoren en ter ere van hem drie kerken bouwden. Naast de in 1300 en 1663 gebouwen ‘Nicolaaskerk’, karakteriseert tegenwoordig vooral de aan de Prins Hendrikkade gelegen ‘St. Nicolaaskerk’ het Amsterdamse stadsbeeld. - Gewelfschilderingen Grote Kerk terug naar Alkmaar door Carla Rogge, jaargang 21, juli/augustus 2000
Onlangs keerde een bijzondere partij houten planken terug naar Alkmaar, die jarenlang een verborgen bestaan geleid had in de depots van het Rijksmuseum in Amsterdam. Het gaat om het gewelfbeschot van het noordtransept van de Alkmaarse Grote Kerk, dat in 1519 vaksgewijs beschilderd was met emblemen van gilden en andere genootschappen. Deze schilderingen worden toegeschreven aan de bekende Alkmaarse schilder Cornelis Buys, broer van de Amsterdamse schilder Jacob Cornelisz. Van Oostaanen. De officiële overdracht van de omvangrijke partij hout (ruim 300 m2) vond plaats op 4 februari jl. in de Grote Kerk in Alkmaar. Toen overhandigde dr. J.P. Filedt Kok, hoofd collecties van het Rijksmuseum, de planken aan burgemeester R.J.G. Bandell. - Het huis te Nijenburg in Heiloo en de grisailles uit 1730 van Jan Hoogzaad door Carla Rogge, jaargang 20, maart 1999
Tussen Alkmaar en Heiloo ligt een oud landgoed: Nijenburg. Op dit moment is Nijenburg het enige nog particulier bewoonde historische landgoed in Noord-Holland boven het IJ. Het is echter al geruime tijd niet meer in bezit van de bewoners, maar van de Vereniging Natuurmonumenten. Het huidige hoofdgebouw stamt uit de 18e eeuw. Tot de bezienswaardigheden in het inwendige behoort een fraaie schoorsteenbetimmering in Lodewijk XIV-stijl. Daarin zijn een drietal bij elkaar horende behangselschilderingen uit 1730 opgenomen. De schilderingen, uitgevoerd als ‘grauwtjes’ (grisailles), zijn van de hand van de Amsterdamse kunstenaar Jan Hoogzaad (1654-1738). EEN GOEDE RESTAURATIESCHILDER NODIG?
NEEM EEN KIJKJE IN ONZE DIGITALE VERSIE VAN EPOQUE OP DEZE WEBSITE Relevante links
Voor meer informatie zie de volgende links:
www.restauratieconvergent.nl
www.restauratoren.nl
www.cultureelerfgoed.nl
www.shni.nl
|
het tijdschrift 
